تحلیل رویا در روانشناسی (1)

تحلیل رویا در روانشناسی

🔰آشنایی با تحلیل رویا

فروید رویا ها را به عنوان شاهراهی برای ناهشیار در نظر میگرفت به اعتقاد او رویا ها جنبه ی جنسی و یا پرخاشگرانه دارند.

تحلیل رویا به ندرت در درمان به تنهایی استفاده می شود، به جای آن میتوان در کنار رواندرمانی از آن استفاده کرد ولی معمولا روانکاو ها و روانشناسانی که بیشتر گرایش های روانکاوانه یا انسان گرایی دارند از این تکنیک استفاده می کنند.  در این بین باید توجه داشت که همه خواب های ما نشات گرفته شده از ناهشیارمان نمی باشد بلکه ممکن است اثر وضعیت بیداری باشد مثل تماشای یک فیلم خشن و... باشد.                         

دیدن هر هرچیزی در رویا تعبیر جداگانه ای دارد حتی به اعتقاد برخی صاحبنظران دیدن اعداد هم می تواند معنای بخصوصی داشته باشد. کارل گوستاو یونگ اما بیان می کرد هیچ تحلیل قطعی از یک رویا وجود ندارد. از سویی آلفرد آدلر نیز معنقد است رویا ها بازتابش شخصیت و سبک زندگی رویا بیننده است. در واقع روانشناس با استفاده از بررسی نماد های یک رویا و با کمک خود مراجع و معنایی که خود شخص از نماد ها به ذهنش تداعی می شود، سعی در تحلیل رویا مذکور می کند، نکته ای که بسیار حائذ اهمیت است این است که برخی صاحب نظران معتقدند رویا باید در بستر زندگی فرد خواب بیننده بررسی شود و نمی توان برای یک رویای مشخص الزاما تحلیلی کلی بیان کرد، به عنوان مثال رویای مدرسه ممکن است برای یک شخص معنای بخصوصی داشته باشد و برای شخص دیگر معنایی کاملا متفاوت داشته باشد.

🔰اهمیت تحلیل رویا

سوال: اهمیت تحلیل رویا در رواندرمانی چیست؟ 

1- کمک به یافتن تعارضات و تضاد های درونی بیمار

2- کشف علت و سرمنشا برخی از مشکلات روانی بیمار

3- افزایش خودآگاهی و دریافت بینش در مورد عناصر ناهشیار

4- کاربرد حل مسئله و همچنین رسیدگی به نیازهای سرکوب شده روان

اما چگونه عناصر رویا با ما حرف می زنند، پاسخ نماد هاست، ناخودآگاه  به وسیله نماد و سنبل ها به ما پیام ارسال می کند  که بخشی از وجود  تو دچار تضاد و مشکل شده است. به عنوان مثال اگر آنیما (بخش زنانه وجود مردان) در یک مرد رشد هشیار نکند ، خود را از طریق رویا های آکنده از نقش مایه های خودشکوفایی و یا به شکل افراد مونث خود را در رویا ابراز خواهد کرد(نظر یونگ). یا فروید بیان میکند والدین ممکن است در قالب معلم و یا رئیس فرد ظاهر شوند و یا به عقیده او افراد خواب رد شدن در امتحان را می بینند که در آن قبول شدند نه امتحانی که در آن رد شده اند، این اتفاق معمولا زمانی روی می دهد که فرد انتظار تکلیف دشوارتر دارد.(این مورد یکی از سه مورد اضطرابی رویا های فروید است ).  آلفرد آدلر نیز  یکی از خواب های خودش بدین شکل تعریف میکند: او خواب می بیند که در یک کشتی در حال غرق شدن است که تمام اموال او در آن است او به اقیانوس پرت شده بود و باید به سمت ساحل شنا میکرد و بعد از تلاش زیاد و اراده خود سرانجام به ساحل رسید . این رویا را آلفرد آدلر شب قبل از آن که وین را به مقصد آمریکا ترک کند دیده بود و نگرانی های او را نسبت به سفرش و اینکه از کشورش دور خواهد شد نشان میدهد.

معمولا رویاهای تکرار شونده از اهمیت بسزایی برخورد دارند و به احتمال زیاد حاوی پیام مهمی هستند روانکاوان معتقدند اگر فردی یک رویا را مدام ببیند، در صورت تحلیل عناصر رویا به احتمال زیاد آن رویا  دیگر تکرار نخواهد شد. هر شیء، عمل یا اندیشه که در خواب می بینید و یا حتی صدایی که میشنوید به عنوان نماد قلمداد می شود و شما باید به دنبال کشف معنای این نماد ها باشید.

🔰چند رویای رایج

 _اگر در خوابتان هراسان از کسی یا چیزی فرار می کنید می تواند به این معنا باشد که شما در واقعیت هم از یک حقیقتی فرار می کنید و نمی توانید آن را قبول کنید.

_دیدن خواب سقوط کردن و افتادن می تواند معانی زیادی داشته باشد و یکی از رایج ترین رویا است که فرد معمولا قبل از برخورد با زمین بیدار میشود(حتی گاهی همراه با لیز خوردن از لبه پرتگاه نیز می باشد). در حقیقت پیام این رویا واضح است او کنترل بخشی از زندگی (شغلی یا خانوادگی و..) را از دست داده است و در این بین احساس ناامنی  می کند. تعبیر دیگری را نیز روانشناسی به نام ماری لوییس ون فرنز بیان کرده است که سقوط نمایانگر ناامیدی شدید نسبت به یک وضعیت در زندگی واقعی می باشد که برای ایگو شخص به نوعی یک شوک مرگ اور می باشد.

_طبق تحلیل رویای کارل گوستاو یونگ دیدن شخصی از جنس مخالف در خواب می تواند(نه لزوما) نماد آنیما و آنیموس باشد. آنیما جنبه ی زنانهء درون مردان است و آنیموس جنبه مردانهء درون زنان است. یعنی هر مردی برخی از جنبه های زنانه را در خود دارد و هر زنی برخی جنبه های مردانه را در خود حمل می کند. این بخش از وجود هر انسانی نباید بسیار کوچک و یا بسیار بزرگ باشد، مردی را تصور کنید که رفتار های زنانه دارد(یا برعکس) لازم است بخش مردانه وجود خود را تقویت کند و یا مردی که بسیار خشن است و با احساسات و عاطفه بیگانه است(یا برعکس ) لازم است بخش زنانه وجود خود را تقویت کند زیرا هر مردی احتیاج به دلسوزی، عواطف و احساسات دارد. یا زنی را تصور کنید که بسیار ستیزه جو است و رفتارهای بسیار مردانه دارد باید تلاش کند جنبه های زنانه خود را تقویت کند.(در حقیقت باید تعادلی بین این دو برقرار باشد و یکی سرکوب و دیگری بسیار مورد توجه نباشند)

🔰دو مثال 

مثال: مردی که در شرف ازدواج است در خواب دو زن را می بیند که یکی را در دنیای واقعی می شناسد و دیگری را نه این دو زن دقیقا رفتارها و افکارشان در نقطه مقابل هم هست و او تلاش دارد با آن ها حرف بزند، نزدیک شود اما در تضادی آشکار قرار دارد، او هنوز نمی تواند بفهمد کدام یک با معیارهای شخصی او سازگارتر است. این مرد با اندکی تفکر دریافت که نیاز دارد تا بیشتر روی  بخش زنانه وجود خود کار کند، معیارهای خود برای انتخاب پارتنر را بیشتر بررسی کند، او هنوز به خودآگاهی لازم در مورد خویش نرسیده، مهارت ارتباطی و شناخت ناکافی از جنس مخالف دارد. (البته آنیما صرفا به عنوان یک زن و آنیموس صرفا به عنوان یک مرد در خواب ظاهر نمی شوند و ممکن است به عنوان یک احساس هم در خواب هم ظاهر شوند.)

مثال: رویای یک زن دارای زندگی زناشویی نامطلوب: من احساس سرما و گرسنگی می کردم. به امید گرم شدن وارد رستورانی شدم، اما آنجا نیز سرد بود. پیشخدمت پیش از من مشغول پذیرایی از سه مشتری دیگر بود، در حالی که من قبل از آن ها وارد رستوران شده بودم و او برای من غذای پس مانده آورد. من عصبی و ناراحت شده بودم اما به هر حال غذا را خوردم و فکر کردم بهتر است آنجا را ترک کنم، اما ترسیدم که هیچ رستوران دیگری باز نباشد. من متوجه شدم لباس کهنه بچگانه پوشیده ام و شاید پیشخدمت به خاطر آن از من پذیرایی نکرد.

همانطور که مشاهده می کنید در نگاه اول شاید این خواب بی معنی و چرت و پرت به نظر میرسد اما خاصیت رویا نیز به همین است و ناهشیار با تغییر شکل دادن، پیام خود را ارسال میکند و اما تحلیل و تعبیر این رویا: لباس های بچه گانه در این رویا نماد ناتوانی و جنبه های کودکی بوده و رستوران نماد خانه و یا زندگی زناشویی است و اما پیشخدمت نماد همسر اوست که به نیاز های او بی توجه است و از سویی آن سه نفر دیگر سه فرزند همسرش هستند که همسر او به آن سه بیشتر توجه دارد و اما سرما همان فقدان صمیمیت و گرمی رابطه آنهاست و گرسنگی نیز تداعی گرسنگی عشق آن رابطه می باشد. در حقیقت این رویا می خواهد به شخص خواب بیننده بفهماند که او نیاز به محبت و صمیمیت در زندگی دارد و برای به دست آوردن آن رفتارهای بچگانه اش در زندگی را کنار بگذارد، از خواستن آنچه می خواهد نترسد و مهم تر از همه اینها نیاز به تغییراتی در زندگیش.

رضا جمع آوری

منبع:کتاب تحلیل رویا در روان درمانی لی لی ویس. و نظریه های شخصیت فیست